Το μικρό σας είναι ανήσυχο και στριγκλίζει συνεχώς; Έχει αυξημένες πιθανότητες να έχει ωτίτιδα. Μια πάθηση από την οποία υποφέρει τουλάχιστον το 60% των παιδιών στους 6 μήνες και περίπου το 80% τον πρώτο χρόνο. Είναι η πιο συνηθισμένη πάθηση μέχρι την ηλικία των 2 ετών.

Η ωτίτιδα είναι μία φλεγμονή του αυτιού αρκετά συχνή στα βρέφη και στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας. Στις ηλικίες αυτές συνήθως εμφανίζονται 2 τύποι ωτίτιδας:

1) Η οξεία μέση πυώδης ωτίτιδα που χαρακτηρίζεται από έντονο πόνο, λόγω της συλλογής πύου στο εσωτερικό του αυτιού, μέσα από το τύμπανο.

2) Η εκκριτική ωτίτιδα που έχει συνήθως πιο ήπια συμπτώματα, με αποτέλεσμα συχνά να αποκαλύπτεται τυχαία κατά την εξέταση του παιδιού από τον παιδίατρο ή τον ωτορινολαρυγγολόγο. Στην εκκριτική ωτίτιδα το υγρό που μαζεύεται στο μέσο αυτί μπορεί να είναι υδαρές (σα νερό) ή πιο παχύρρευστο (βλεννώδες ή βλεννοπυώδες).

Οι δύο αυτές μορφές ωτίτιδας συνήθως είναι αποτέλεσμα κάποιου κρυολογήματος με μπούκωμα στη μύτη. Λόγω του "μπουκώματος" φράζει η ευσταχιανή σάλπιγγα – ο σωλήνας που συνδέει εσωτερικά το αυτί με τη μύτη – δεν αερίζεται το εσωτερικό του αυτιού και μαζεύεται υγρό. Όταν στην απόφραξη της σάλπιγγας προστεθούν και οι ιοί ή μικρόβια ή ωτίτιδα γίνεται πυώδης.

Σε τι οφείλεται – πώς αντιμετωπίζεται

Συνήθως οφείλεται σε ένα κοινό κρυολόγημα, μια γρίπη ή μια αλλεργία. Ο βασικός λόγος για τον οποίο η ωτίτιδα εμφανίζεται τόσο συχνά στα παιδιά είναι ότι δεν μπορούν ακόμη να φυσήξουν τη μύτη τους ούτε να αποβάλλουν τη βλέννα. Επιπλέον, ο πόρος που συνδέει τη μύτη με το αυτί φράζει εύκολα γιατί είναι πιο στενός, κοντός και πιο οριζόντιος από των ενηλίκων. Έτσι, αφαιρείται δυσκολότερα η βλέννα που συγκεντρώνεται στο μέσο ους και τα μικρόβια από τη μύτη φτάνουν εκεί με μεγαλύτερη ευκολία.

Υπάρχουν, όμως, και άλλοι πολύ συγκεκριμένοι παράγοντες κινδύνου. Ποιοι; Πρώτα απ’ όλα, η προδιάθεση του ατόμου. Ωστόσο, γενικά πιο εκτεθειμένα στα μικρόβια είναι τα παιδιά που έχουν αδερφάκια και που πηγαίνουν στον παιδικό σταθμό. Πιο προστατευμένα είναι όσα θηλάζουν. Για δύο λόγους: ο θηλασμός μειώνει τη συχνότητα λοιμώξεων και η μηχανική κίνηση του ανοίγματος-κλεισίματος του στόματος και του πιπιλίσματος ελέγχει την πίεση του αυτιού. Τέλος, σημαντικό ρόλο παίζει η ρύπανση της ατμόσφαιρας. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε μέσα στο σπίτι είναι να μην καπνίζουμε στους χώρους όπου βρίσκονται τα παιδιά και να διατηρούμε χαμηλά τα επίπεδα σκόνης στο σπίτι, αποφεύγοντας τις μοκέτες και τις ταπετσαρίες.

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΩΤΙΤΙΔΑΣ

Δεν είναι πάντα εύκολο να καταλάβετε αν το παιδί σας έχει ωτίτιδα. Το παιδί σας μπορεί να έχει ωτίτιδα σε ηλικία που δεν μπορεί να εκφράσει τι νιώθει. Εάν δεν είναι αρκετά μεγάλο για να πει "πονάει το αυτί μου", χρειάζεται να ψάξετε για σημάδια στη συμπεριφορά του που να υποδηλώνουν ότι μπορεί να υπάρχει πρόβλημα.

Κάποιες συνηθισμένες ενδείξεις ότι το παιδί μπορεί να έχει ωτίτιδα είναι οι εξής:
μήπως "τραβάει" τα αυτιά του;

• μήπως κλαίει συχνότερα και πιο έντονα απ' ό, τι συνήθως;
• μήπως βλέπετε υγρό να τρέχει έξω από το αυτί;
• μήπως έχει πρόβλημα στον ύπνο;
• μήπως παρουσιάζει διαταραχή της ισορροπίας στο περπάτημα ή στο κάθισμα;
• μήπως παρουσιάζει πρόβλημα στην ακοή;
• μήπως φαίνεται να μην απαντά σε χαμηλής έντασης ήχους;
• μήπως παρουσιάζει ανορεξία ή διαταραχές στις κενώσεις του (πχ. διάρροιες);

Ένα παιδί με φλεγμονή στο αυτί (δηλαδή ωτίτιδα) μπορεί να παρουσιάσει οποιοδήποτε από τα σημάδια αυτά. Αν παρατηρήσετε κάτι από αυτά, ενημερώστε το γιατρό σας.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Τα μεγάλα παιδιά συνήθως παρουσιάζουν:
• Πόνο στο αυτί.
• Αίσθημα ότι είναι γεμάτο με νερό.
• Απώλεια ακοής.
• Ίσως πυρετό.

Τα μικρότερα παιδιά μπορεί να παρουσιάσουν:
• Ανησυχία.
• Δυσκολία στη σίτιση.
• Δυσκολία στον ύπνο.
• Απώλεια ακοής.
• Πυρετό.

Εάν η ωτίτιδα είναι σοβαρή, μπορεί να σπάσει το τύμπανο και να τρέχει από το αυτί πύο. Μην ανησυχείτε, γιατί η τρύπα που δημιουργήθηκε κλείνει τις περισσότερες φορές όταν το παιδί πάρει την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή.Η ωτίτιδα παρουσιάζεται συνήθως 5-7 μέρες μετά από ένα κοινό κρυολόγημα.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η μόλυνση αυτή οφείλεται σε ιό γι’ αυτό και αυτοθεραπεύεται. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί να δοθεί από το παιδίατρο σας αντιβίωση. Η θεραπεία με αντιβίωση συνήθως διαρκεί 7-10 μέρες. Υγρό στο αυτί του παιδιού μπορεί να παραμείνει μέχρι και δυο μήνες μετά τη θεραπεία. Σε αυτό το διάστημα, πιθανόν η ακοή του παιδιού να είναι μειωμένη. Ταυτόχρονα με το αντιβιοτικό, καλό είναι να δίνετε στο παιδί σας και κάποιο παυσίπονο φάρμακο. Εάν το παιδί είναι μικρότερο από δυο μηνών, πιθανόν ο γιατρός σας να επιλέξει την ενδοφλέβια θεραπεία σε νοσοκομείο. Επίσης, εάν το μέσο αυτί έχει πάρα πολύ πύο πιθανόν ο γιατρός να αποφασίσει να το παροχετεύσει με τυμπανοκέντηση (ανοίγει μια τρύπα πάνω στο τύμπανο για να φύγει το πύο προς τα έξω). Η τρύπα αυτή επουλώνεται πολύ γρήγορα.

Πολλοί γονείς ανησυχούν για την ακοή του παιδιού τους. Αν γίνει σωστή θεραπεία σπανιότατα δημιουργούνται προβλήματα με την ακοή. Επίσης το παιδί με την ωτίτιδα μπορεί ελεύθερα να περπατά έξω από το σπίτι αν το ίδιο αισθάνεται καλά.

ΠΡΟΛΗΨΗ ΩΤΙΤΙΔΑΣ

Οι γονείς οφείλουν να διδάξουν στα παιδιά τους βασικούς κανόνες υγιεινής: να μη βάζουν παιχνίδια ή άλλα αντικείμενα στο στόμα τους -συνήθεια ούτως η άλλως επικίνδυνη για εισρόφηση – να πλένουν καλά τα χέρια τους πριν το φαγητό και μετά τη χρήση της τουαλέτας, να χρησιμοποιούν τα δικά τους ατομικά είδη (πχ. ποτήρι, πιάτο, μαχαιροπίρουνα, κλπ). Οι κανόνες αυτοί – όπως εξάλλου και οι περισσότεροι κανόνες για την ασφάλεια και την αγωγή των παιδιών – οφείλουν να μπαίνουν από πολύ νωρίς, ιδίως στην εποχή μας που πολλά παιδάκια υποχρεώνονται να φυλάσσονται σε βρεφονηπιακούς σταθμούς από την ηλικία των λίγων μηνών.

Φρόνιμο είναι σε κάθε περίπτωση ρινίτιδας (μπουκώματος της μύτης) οι γονείς να ξεκινούν άμεσα τις ρινοπλύσεις με θαλασσινό νερό (υπάρχει ανάλογο φαρμακευτικό σκεύασμα) ή φυσιολογικό ορό κι όταν αυτές δεν επαρκούν να χρησιμοποιούν αποσυμφορητικά (τοπικά ή/και συστηματικά) σε συνεννόηση με το γιατρό τους.

Σημαντικό είναι – ειδικά στην υποτροπιάζουσα ωτίτιδα – να χορηγείται κανονικά το φάρμακο το οποίο έχει δοθεί από το γιατρό σας: δηλαδή να χορηγείται στη σωστή δόση και για το συνιστώμενο χρονικό διάστημα, σύμφωνα με τις οδηγίες. Στις περισσότερες περιπτώσεις χρειάζεται επανεξέταση του παιδιού μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, ανάλογα με την κρίση του γιατρού σας, για να διαπιστωθεί εάν υποχώρησε η φλεγμονή ή εάν έχει παραμείνει υγρό. Η συμμόρφωση στις οδηγίες γλιτώνει από μελλοντικές υποτροπές.

Τέλος, πολλές επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει σημαντική συσχέτιση μεταξύ του παθητικού καπνίσματος και της αυξημένης συχνότητας φλεγμονών του αυτιού. Ας το έχουμε υπόψη μας και αυτό, γιατί είναι απλό και ωφέλιμο για όλους μας να μην καπνίζει κανείς σε χώρους που ζουν παιδιά.

Παρακάτω, για τη δική σας ευκολία, θα δείτε ένα πινακάκι με τα ''πρέπει'' του προληπτικού καθαρισμού της μυτούλας:

 

Ηλικία	Μικρές κινήσεις καθαρισμού
Μέχρι το πρώτο έτος	Στα μικρά παιδάκια το κερί δεν εμφανίζεται συχνά. Αργότερα, καθώς μεγαλώνουν, χρειάζονται πιο εντατική καθαριότητα. Τα υπολείμματα του κεριού που ίσως βλέπετε είναι καλό σημάδι, είναι το φυσικό καθαριστικό του οργανισμού. Αποβάλλει, με μια κίνηση από μέσα προς τα έξω, όλα τα ξένα σώματα που έχουν εισέλθει κατά λάθος μέσα στα αυτιά: σκόνη ή άλλους μικροοργανισμούς. Μην προσπαθείτε ποτέ να καθαρίσετε το εσωτερικό του αυτιού.
Μετά το πρώτο έτος	Χρειάζεται προσοχή στο νερό και στις περίφημες μπατονέτες. Και αυτό γιατί το κερί είναι υδρόφιλο, δηλαδή συγκρατεί το νερό που μένει στάσιμο και δημιουργεί ένα «πώμα». Οι μπατονέτες μπορεί να προκαλέσουν τραύμα στο εσωτερικό του αυτιού και επιπλέον ασκούν δράση αντίθετη από του κεριού, σπρώχνοντας την ακαθαρσία προς το εσωτερικό του αυτιού.

Συμβουλές «αντι-ωτίτιδας»

Όχι στη σκόνη και στα τσιγάρα. Μην επιτρέπεται σε κανέναν να καπνίζει όταν βρίσκεται κοντά στο παιδί. Ούτε στο αυτοκίνητο.

Όχι στα αεροζόλ για την ωτίτιδα. Ενδείκνυνται μόνο σε δύο περιπτώσεις: στο βρογχοσπασμό και στο λαρυγγοσπασμό.

Όχι στο μπάνιο με το κεφάλι βυθισμένο μέσα στο νερό, στην μπανιέρα ή στην πισίνα. Νερό και ωτίτιδα δε συμβαδίζουν.

Ναι στο κασκόλ, γιατί η ωτίτιδα εισέρχεται από τη μύτη και το λαιμό.

Ναι στα περισσότερα μαξιλαράκια. Η όρθια θέση μειώνει την πίεση στο μέσο ους και επομένως τον πόνο.