Τελευταία οι γονείς δείχνουν ολοένα και περισσότερο ενδιαφέρον για το τι μπορεί να συμβολίζουν τα σχέδια των παιδιών τους.

΄Εχει γίνει πια γνωστό ότι το παιδικό σχέδιο αποτελεί  ένα μέσο γνωριμίας αλλά και προσέγγισης με το μαγικό κόσμο των παιδιών. Μας δίνεται η ευκαιρία να επικοινωνήσουμε μαζί τους, αλλά και να διαπιστώσουμε πώς αισθάνονται. Συγκεκριμένα, το παιδί, ζωγραφίζοντας διάφορα απλά για μας σύμβολα, όπως τον ήλιο, το σπίτι, το δέντρο, τον άνθρωπο, στέλνει τα μηνύματά του, εκφράζει τις απορίες, τα ερωτήματά και τους προβληματισμούς του, τα οποία καλούμαστε να αποκωδικοποιήσουμε.

Η αξία, λοιπόν, του σχεδίου είναι αναμφισβήτητη και αποτελεί πολύτιμο εργαλείο των ειδικών στο διαγνωστικό και θεραπευτικό τομέα. Ο τρόπος, όμως, με τον οποίο θα ιχνογραφήσει το παιδί δεν είναι δεδομένος. Είναι μια διαδικασία που κατακτά σταδιακά. Από τη στιγμή που μαθαίνει να βαδίζει, κάνει τις πρώτες σχεδιαστικές απόπειρες του, που είναι γνωστές ως "μουντζούρες". Το παιδί αισθάνεται μεγάλη ικανοποιήση από το κατόρθωμα του και το επαναλαμβάνει συνεχώς. Καθώς βελτιώνεται η κινητικότητα του, προσπαθεί να φτιάξει τον κύκλο ή ένα υποτοθέμενο σπίτι ή δέντρο, που για μας μπορεί να είναι "ακαταλαβίστικο". για το ίδιο όμως είναι απόλυτα κατανοήτο. Περίπου στα 3 χρόνια του καταφέρνει να σχεδιάσει τον άνθρωπο, ενώ στα 4 χρόνια τα θέματα των σχεδίων του εμπλουτίζονται, γιατί απεικονίζει όχι μόνο αυτό που βλέπει, αλλά κι αυτό που ξέρει, ιδιαίτερα αν ακολουθεί συστηματική προσχολική εκπαίδευση. Έτσι, μας επιτρέπεται να παρατηρήσουμε την εξέλιξη του. Από τα 9 χρόνια το παιδί αναπαριστά όσο το δυνατόν πιο πιστά αυτό που βλέπει, δίνοντας σημασία στις λεπτομέρειες. Μπαίνοντας στην εφηβεία, συνήθως το ιχνογράφημα έρχεται δεύτερο, αφού προτιμά άλλους τρόπους έκφρασης. Τα θέματα που επιλέγουν τα παιδιά εξαρτώνται από το βαθμό ωριμότητάς τους, το φύλο τους, τα βιώματα τους και άλλους παράγοντες.

Πως αξιολογείται η παιδική ζωγραφιά;

Αρχικά εξετάζουμε το θέμα γενικά. Κατόπιν αναλύουμε τα επιμέρους στοιχεία, προκριμένου να κατανοήσουμε αυτό που θέλει να εκφράσει το παιδί αλλά και τη συνασιθήματική του κατάσταση. Σε αυτή τη διαδικασία, λαμβάνουμε υπόψην μας τον τροπό με τον οποίο το παιδί χρησιμοποιεί τις μορφές, το χώρο που καταλαμβάνει το σχέδιο στο χαρτί, αλλά και τα χρώματα που επιλέγει, Για παράδειγμα, ο χώρος που καταλαμβάνει το σχέδιο στο χαρτί συμβολίζει ασυνείδητα τον τρόπο με τον οποίο το παιδί αντιλαμβάνεται τη θέση του μέσα στο περιβάλλον. Δηλώνει, δηλαδή, αν είναι δειλό, συνεσταλμένο, ανασφαλές ή αντίθετα ασφαλές, σίγουρο, κυριαρχικό κλπ.Η κυριαρχία των ζεστών και ανοιχτών χρωμάτων (κόκκινο, πορτοκαλί, ροζ, κ.α.) φανερώνει ανάγκη για επικοινωνία, ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά. Κεντρική θέση στις ζωγραφιές κατέχουν σύμβολα, που αντιστοιχούν στη μητέρα και στον πατέρα, αποτυπώνοντας έτσι το πως βιώνουν τη γονική παρουσία και τη σχέση μαζί τους. Το γυναικείο στοχείο είναι παρόν, είτε άμεσα είτε συγκαλλυμένα, στις παραστάσεις του υγρού στοχείου (θάλασσα,νερό), της γης και του δάσους. Το πατρικό αναγνωρίζεται σε σύμβολα που διαθέτουν και μεταδιδουν ενέργεια, όπως ο ήλιος, η φωτιά και ο αέρας. Αγαπημένο θέμα των παιδιών είναι η οικογένεια. Από τη μελέτη της αποκομίζουμε  σημαντικές πληροφορίες για το πως αντιλαμβάνονται τη θέση τους αυτή , τις σχέσεις με τα αδέρφια και τους γονείς τους, καθώς επίσης και τους ρόλους που έχει αναλάβει κάθε μέλος. Πηγή έμπνευσης είναι η καθημερίνη ζωή, αλλά και η γόνιμη φαντασία τους. Αυτά τα στοιχεία έχουν αξία μόνο αν τα μελετήσουμε σε συνδυασμό με τη γενικότερη συμπεριφορά του παιδιού, την ηλικία του και το περιβάλλον όπου ζει. Η δε αξιολόγησή τους πρέπει να γίνεται μόνο από τους ειδικούς. Τελικά, το παιδικό σχέδιο αποτελεί δίαυλο επικοινωνίας με το παιδί και μια πηγή που μας παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για τη νοητική και συναισθηματική εξέλιξή του.