Αποτελούν συχνά αφορμή έντονου προβληματισμού στην παιδιατρική πράξη.

Σε ένα μεγάλο ποσοστό οφείλονται σε ψυχογενή αίτια, όπως όμως σε κάθε περίπτωση έτσι και εδώ θα πρέπει να αποκλεισθεί από την αρχή κάθε πιθανό οργανικό αίτιο.

ΧΡΟΝΙΑ ΚΟΙΛΙΑΚΑ ΑΛΓΗ

Ο Apley το 1958 όρισε ως χρόνια  κοιλιακά άλγη, την κατάσταση που περιλαμβάνει τουλάχιστον 3 επεισόδια κοιλιακού άλγους σε διάστημα 3 μηνών, μη σαφώς εντοπιζόμενο  το οποίο επιδρά στις καθημερινές δραστηριότητες του παιδιού.

Νεότεροι ερευνητές που ασχολήθηκαν με το θέμα όρισαν τα κριτήρια της Ρώμης για τα κοιλιακά άλγη  το 2006. Σύμφωνα με αυτά διαχωρίζονται, σε άλγη οργανικής αιτιολογίας και σε λειτουργικά κοιλιακά άλγη. Έχουν διάρκεια περισσότερο από  δύο μήνες, με ένα  τουλάχιστο επεισόδιο ανά εβδομάδα.

Συμπτώματα και σημεία ενδεικτικά οργανικής νόσου αποτελούν τα εξής:

Απώλεια βάρους ή επιβράδυνση της αύξησης

Εξωεντερικές εκδηλώσεις (πυρετός, αρθρίτιδα)

Παρατεινόμενη διάρροια

Έντονοι έμετοι, δυσφαγία

Αίμα στα κόπρανα

Εντόπιση του πόνου δεξιά άνω ή κάτω κοιλιακού τεταρτημόριου

Πόνος που ξυπνά το παιδί το βράδυ

Θετικό οικογενειακό ιστορικό έλκους / Φλεγμονώδους νοσήματος εντέρου

Παθολογική φυσική εξέταση

ΟΞΥ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ

Το οξύ κοιλιακό άλγος συνήθως υποδηλώνει κάποια αρρώστια που ξεκίνησε πρόσφατα και πολύ συχνά το παιδί παρουσιάζει και άλλα συμπτώματα όπως εμετό, διάρροιες ή πυρετό.
Εκείνο που πρέπει να γνωρίζετε είναι ότι ο πόνος στην κοιλιά δε σημαίνει πάντα ότι και η αρρώστια του παιδιού εντοπίζεται στην κοιλιά. Η πνευμονία όταν είναι στην κάτω περιοχή του πνεύμονα μπορεί να προκαλέσει πόνο στην κοιλιά και δυστυχώς δεν είναι λίγα τα παιδιά που χειρουργήθηκαν για σκωληκοειδίτιδα ενώ είχαν πνευμονία. Η συχνότερη αιτία που προκαλεί πόνο στην κοιλιά είναι η γαστρεντερίτιδα ή η γαστρίτιδα. Οι αρρώστιες αυτές συνοδεύονται από εμετό ή διάρροια και η διάγνωση είναι σχετικά εύκολη. Τα πράγματα όμως συχνά δυσκολεύουν γιατί πολλές αρρώστιες έχουν κοινά συμπτώματα αλλά χρειάζονται εντελώς διαφορετική θεραπεία.

Στο 1/3 των περιπτώσεων οφείλονται σε οξέια σκωληκοειδίτιδα, η οποία είναι και η πρώτη που πρέπει να αποκλεισθεί. Η διάγνωση δεν είναι εύκολη γιατί τα συμπτώματα στα παιδιά δεν είναι πάντα τυπικά. Κυμαίνονται από απλά ακαθόριστα κοιλιακά άλγη μέχρι εντοπισμένα στο δεξίο λαγόνιο βόθρο (δεξιά κάτω μεριά της κοιλιακής χώρας), με πυρετό, εμετούς, διάρροιες ή δυσκοιλιότητα. Στη διάγνωση βοηθά η ευαίσθητη και συσπασμένη κολία καθώς και η γενική αίματος με την αύξηση του αριθμού των λευκών αιμοσφαιρίων.

Σε βρέφη και νήπια η οξέια σκωληκοειδίτιδα είναι σπάνια, ενώ στα μεγαλύτερα παιδιά και τους εφήβους είναι σαφώς συχνότερη. Από τη στιγμή της διάγνωσης η θεραπεία είναι χειρουργική, μια και πάντα υπάρχει ο κίνδυνος της διάτρησης, περιτονίτιδας και θανάτου.

Άλλα αίτια που μπορεί να προκαλέσουν κοιλιακά άλγη είναι  η οξεία μεσεντέρια λεμφαδενίτιδα, η συστροφή κύστης μεσεντέριου ή ωοθήκης κλπ. Τέλος πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι τα αίτια μπορεί να είναι και εξωκοιλιακά όπως: ουρολοίμωξη, αλλεργική πορφύρα (το παιδί εμφανίζει ένα χαρακτηριστικό εξάνθημα στα πόδια και γλουτούς), προβλήματα της σπονδυλικής στήλης, δρεπανοκυτταρική αναιμία κλπ.

ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΚΟΙΛΙΑΚΑ ΑΛΓΗ

Η αιτία που προκαλεί τα ψυχογενή άλγη δεν έχει βρεθεί. Σίγουρα όμως, οι ψυχολογικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο. Το stress, η έντονη πίεση των μαθημάτων στο σχολείο είναι σημαντικοί παράγοντες. Οι μύες του στομάχου και των εντέρων έχουν πλούσια νεύρωση (πολλά νεύρα). Το άγχος μπορεί να ερεθίσει τα νεύρα αυτά και να συσταλθούν οι πιο πάνω μυς με αποτέλεσμα να προκληθεί πόνος. Ο πόνος εντοπίζεται κυρίως γύρω από τον ομφαλό, αλλά μερικά παιδιά μπορεί να παραπονιούνται για πόνο σε όλη την κοιλιά. Δεν έχει καμία σχέση με τα γεύματα. Τα επεισόδια πόνου διαρκούν μερικά λεπτά μέχρι και ώρες. Ο πόνος μπορεί να είναι καθημερινός ή μέχρι και κάθε 1-2 βδομάδες. Το παιδί κατά τα άλλα είναι υγιέστατο και δεν παρουσιάζει κανένα άλλο σύμπτωμα.

Για να μπορέσετε να βοηθήσετε το παιδί με ψυχογενή άλγη πρέπει πρώτα απ` όλα να συνειδητοποιήσετε δυο πράγματα:
1. Το παιδί πραγματικά πονά και δε σας κοροϊδεύει.
2. Είναι βέβαιο ότι σε λίγο καιρό το παιδί θα ξεπεράσει το πρόβλημά του. Οι επόμενες συμβουλές είναι χρήσιμες και καλό είναι να τις έχετε στο μυαλό.
· Όταν έρχεται ο πόνος προσπαθήστε να βρείτε μαζί με το παιδί τρόπους να το ξεπεράσει. Μπορείτε να το βάλετε να ξαπλώσει και να τρίψετε λίγο την κοιλιά του. Μη του δίνετε όμως ιδιαίτερη σημασία. Προσπαθήστε, αν έχει φύγει από το σχολείο να το ηρεμήσετε και να το παροτρύνετε να επιστρέψει.
· Προσπαθήστε να εξηγήσετε στο παιδί ότι αυτό που έχει δεν είναι κάτι σοβαρό και πιθανό να είναι ένας τρόπος συμπεριφοράς της δικής του κοιλιάς που σύντομα θα αλλάξει.
· Μη δείχνετε προσοχή στο παιδί σας μόνο όταν πονά. Αυτό μπορεί να το οδηγήσει στο να υπερβάλλει τα συμπτώματα του για να του δίνετε σημασία. Γι` αυτό προσπαθήστε να δίνετε πάντα σημασία στο παιδί σας.
· Το παιδί πρέπει να καταλάβει ότι το πιστεύετε όταν σας λεει ότι πονά. Καμιά φορά ίσως να είναι δύσκολο να το πιστέψετε, γιατί αρχίζει να διαμαρτύρεται 10 λεπτά πριν πάει σχολείο. Όμως ο πόνος είναι πραγματικός. Μόλις φύγει το άγχος για το σχολείο θα φύγει και ο πόνος.
· Μην βάζετε το παιδί σας σε στενά καλούπια. Αφήστε του χρόνο να ξεκουραστεί και να ηρεμήσει.
· Μη συζητάτε το πρόβλημα αυτό με άλλους, όταν το παιδί είναι παρόν. Επίσης μη συζητάτε μπροστά στα παιδιά για θανάτους και σοβαρές αρρώστιες.