Η βιταμίνη D είναι πολύτιμη, αφού ο ρόλος της είναι καταλυτικός στην αποθήκευση του ασβεστίου από τον οργανισμό.

Παρ’ όλα αυτά, σε μια ηλιόλουστη χώρα, όπως η Ελλάδα, οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι, αντί για πλεόνασμα, έχουμε μάλλον έλλειμμα της βιταμίνης αυτής! Η ανεπάρκεια βιταμίνης D αφορά όλες τις ηλικίες στην Ελλάδα, αλλά τα ποσοστά ανεβαίνουν πολύ στους μεγαλύτερους: Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, περίπου το 60% των Ελλήνων άνω των 65 ετών έχουν ανεπάρκεια βιταμίνης D. Μάλλον έχει φτάσει η στιγμή να αναθεωρήσουμε τη σχέση μας με τον ήλιο και να τον κάνουμε φίλο μας, έστω για 15 λεπτά την ημέρα, όπως μας συμβουλεύουν οι ειδικοί.

Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη στον οργανισμό για το μεταβολισμό του ασβεστίου, του φωσφόρου και για υγιή, δυνατά οστά.Πρόκειται για μια λιποδιαλυτή βιταμίνη, δηλαδή διαλύεται στο λίπος και αποθηκεύεται στο λίπος του οργανισμού.

Όλα ξεκινούν από το ασβέστιο, ένα στοιχείο σημαντικό για την καλή κατάσταση του σκελετού μας, καθώς και την εύρυθμη λειτουργία των μυών, της καρδιάς και του ανοσοποιητικού μας συστήματος. Καθώς όμως ο οργανισμός μας δεν μπορεί να συνθέσει μόνος του ασβέστιο, είναι απαραίτητο να το λαμβάνουμε από τις τροφές ώστε ο οργανισμός να δημιουργεί «αποθήκες» για το σκελετό. Πώς όμως το ασβέστιο απορροφάται από το έντερο και τελικά καταλήγει στα κόκαλα, ώστε να δημιουργηθούν αυτές οι σημαντικές αποθήκες; Με τη βοήθεια της βιταμίνης D! Η βασική λειτουργία της συνίσταται στην απορρόφηση του ασβεστίου από τον οργανισμό. Γι’ αυτό η έλλειψή της συνδέεται με την οστεοπόρωση. Έρευνες μάλιστα δείχνουν ότι σχεδόν το σύνολο των ανθρώπων που έχουν πάθει κάταγμα λόγω οστεοπόρωσης έχουν ανεπάρκεια βιταμίνης D. Επιπλέον, τελευταία έχουμε αποδείξεις ότι η βιταμίνη D βοηθά επίσης στην καλή λειτουργία του καρδιαγγειακού και του μυϊκού συστήματος. Πιθανολογείται επίσης ότι προστατεύει από μερικές μορφές καρκίνου, κυρίως από εκείνον του παχέος εντέρου.

Πώς καλύπτουμε τις καθημερινές μας ανάγκες
Καθημερινά χρειαζόμαστε 400 μονάδες βιταμίνης D. Έχει φανεί ότι περίπου το 90% της βιταμίνης D που χρειαζόμαστε το παίρνουμε από τον ήλιο. Πώς; Η υπεριώδης ακτινοβολία διασπά τη χοληστερίνη που βρίσκεται στο δέρμα και έτσι συντίθεται η βιταμίνη D. Έχει μάλιστα υπολογιστεί ότι 20 λεπτά καθημερινής έκθεσης στον ήλιο (των άνω άκρων και του προσώπου) είναι αρκετά για να πάρουμε την ποσότητα που χρειαζόμαστε. Το υπόλοιπο 10% της βιταμίνης D που έχουμε ανάγκη το παίρνουμε από τις τροφές (γαλακτοκομικά, αυγά και λιπαρά ψάρια). Επομένως, είναι προφανές ότι η σημαντικότερη πηγή βιταμίνης D είναι ο ήλιος και η διατροφή λειτουργεί επικουρικά. Γιατί όμως δεν φτάνει η διατροφή; Επειδή οι ποσότητές της που βρίσκονται στα διάφορα τρόφιμα είναι μάλλον περιορισμένες. Έτσι, αν δεν μας έβλεπε καθόλου ο ήλιος, για να πάρουμε τη δόση βιταμίνης D που χρειαζόμαστε καθημερινά, θα έπρεπε να φάμε 20 αυγά ή 7,5 λίτρα γάλα ή 2 πιάτα σαρδέλες. Και όπως είναι προφανές, κάτι τέτοιο είναι μάλλον αδύνατο.

Τα τρόφιμα που είναι πλούσια σε βιταμίνη D είναι: Λιπαρά ψάρια, αυγά, μουρουνέλαιο, ενισχυμένο σε βιταμίνες γάλα και δημητριακά. Υπάρχουν επίσης φαρμακευτικά σκευάσματα με βιταμίνη D.

Η έλλειψη βιταμίνης D κάνει τα κόκαλα αδύνατα και εύθραυστα.

Στα παιδιά η έλλειψη βιταμίνης D προκαλεί ραχίτιδα. Η ραχίτιδα είναι νόσος που χαρακτηρίζεται από κακή ανάπτυξη και αδυναμία των οστών. Συνοδεύεται από καθυστερημένη ανάπτυξη των παιδιών και ανεπάρκειες του συστήματος άμυνας του σώματος. Στις σοβαρές περιπτώσεις δυνατόν να εκδηλωθούν και σπασμοί.

Στους ενήλικες η έλλειψη βιταμίνης D, προκαλεί την οστεομαλακία. Η οστεομαλακία χαρακτηρίζεται από αδύναμα, εύθραυστα οστά, κατάγματα, οστικό πόνο και γενικευμένη αδυναμία. Η οστεοπόρωση σχετίζεται με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D.

Στη Μεσόγειο υπάρχουν άνθρωποι με πιο σκούρο δέρμα από ό,τι στη βόρεια Ευρώπη, οπότε η σύνθεση της βιταμίνης D από τον ήλιο στο δέρμα δυσχεραίνεται λόγω της μελανίνης.
• Γενικά, αν και έχουμε ηλιοφάνεια αρκετούς μήνες το χρόνο, το περισσότερο διάστημα έχουμε καλυμμένα τα χέρια μας -το σημείο του σώματος όπου συντίθεται η βιταμίνη D- με ρούχα. - Τα τελευταία χρόνια αποφεύγουμε τελείως τον ήλιο, επειδή φοβόμαστε τον καρκίνο του δέρματος. Μάλιστα, σύμφωνα με πρόσφατη ελληνική μελέτη σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, το 28,6% των γυναικών αυτών εκτίθενται στον ήλιο λιγότερο από 20 λεπτά την ημέρα και αυτές οι γυναίκες έχουν στατιστικά μεγαλύτερο κίνδυνο για οστεοπορωτικό κάταγμα.
• Χρησιμοποιούμε αντιηλιακά με πολύ υψηλό δείκτη προστασίας, που εμποδίζουν τη σύνθεση της βιταμίνης D στο δέρμα.
• Η μόλυνση της ατμόσφαιρας στις μεγάλες πόλεις όπου κινούμαστε καθημερινά εμποδίζει την ηλιακή ακτινοβολία να φτάσει τελικά στο δέρμα μας.
• Oι άνθρωποι μετά τα 70 τους χρόνια παρουσιάζουν μείωση της ικανότητας παραγωγής της βιταμίνης D στο δέρμα κατά 30%.
• Στις μεσογειακές χώρες δεν καταναλώνουμε τόσο τις λιπαρές τροφές που περιέχουν βιταμίνη D, αφού το κύριο λίπος της διατροφής μας είναι το ελαιόλαδο, που δεν μας δίνει βιταμίνη D. - Ίσως υπάρχει μια γενετική προδιάθεση σε ορισμένους ανθρώπους που εμποδίζει τη σύνθεση επαρκούς ποσότητας βιταμίνης D.

Βιταμίνη D και ανοσοποιητικό σύστημα
Στις 7 Μαρτίου 2010, ανακοινώθηκε στο Nature μια νέα ανακάλυψη που αφορά στο ρόλο της βιταμίνης D στην ενεργοποίηση των ανοσοποιητικών μηχανισμών του οργανισμού μας.

Όταν το σώμα μας έρχεται σε επαφή με κάποιον νέο ιό η βακτηρίδιο, επιστρατεύονται συγκεκριμένα λευκά αιμοσφαίρια  – Τ λεμφοκύτταρα –  για να πολεμήσουν τον εισβολέα.

Το καθένα όμως από αυτά τα κύτταρα είναι προγραμματισμένο να αναγνωρίζει έναν συγκεκριμένο ιό ή βακτηρίδιο. Έτσι για κάθε 100.000 Τ-λεμφοκύτταρα, πιθανόν μόνο ένα να ταιριάζει στο παθογόνο παράγοντα. Αυτά τα λιγοστά κύτταρα πρέπει άμεσα να πολλαπλασιαστούν για να μην επιτρέψουν στον εισβολέα να προκαλέσει νόσο.

Για να μπορέσουν όμως να ενεργοποιηθούν τα Τ-λεμφοκύτταρα και να μετατραπούν σε κύτταρα που θα σκοτώσουν το μικρόβιο, κύτταρα δολοφόνοι και βοηθητικά κύτταρα (Natural Killers Cells, ΝΚ – Helper Cells, Τh) είναι απαραίτητη η παρουσία της βιταμίνης D σε επαρκής ποσότητες.

Μόλις τα Τ-λεμφοκύτταρα έρθουν σε επαφή με κάποιον μικροβιακό παράγοντα, εκτείνουν «κεραίες» για να υποδεχτούν τη βιταμίνη D. Αν σύμφωνα με τους ερευνητές, δεν υπάρχει αφθονία βιταμίνης D στο αίμα, τα λεμφοκύτταρα μας δεν ξεκινούν καν να ενεργοποιούνται και έτσι το ανοσοποιητικό μας δεν μπορεί να ανταποκριθεί στην απειλή από τον ιό ή το βακτηρίδιο.

Η νέα αυτή ανακάλυψη έχει τεράστια σημασία για την κατανόηση και τη προστασία από λοιμώδεις ασθένειες και επιδημίες μεγάλης κλίμακας.

Η βιταμίνη D προστατεύει από τον καρκίνο του εντέρου

Το British Medical Journal (Ιαν. 2010) αντίστοιχα, δημοσιεύσε μελέτη που εξέταζε τη σχέση μεταξύ των επιπέδων της βιταμίνης D και τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέως εντέρου.

Το δείγμα αφορούσε πληθυσμούς 10 χωρών της Δυτικής Ευρώπης (Δανία, Γαλλία, Ελλάδα, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Νορβηγία, Ισπανία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο)και συμπεριλάμβανε πάνω από 520.000 άτομα.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσο χαμηλότερα είναι τα επίπεδα βιταμίνης D στο αίμα, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του παχέως εντέρου.

Τα επιστημονικά δεδομένα συνεχίζουν να αναδυκνείουν την βιταμίνη D ως τον σημαντικότερο παράγοντα για την υγεία μας. Η επίτευξη ιδανικών τιμών D φαίνεται ότι μπορεί να ενισχύσει τα μέγιστα την υγεία μας και να μας προστατεύσει από πολλά δεινά.