Αρτηριακή πίεση είναι η δύναμη με την οποία το αίμα πιέζει τα τοιχώματα των αρτηριών μέσα στις οποίες κυκλοφορεί. Η πίεση δεν παραμένει ποτέ σταθερή αλλά έχει διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Όταν οι τιμές της αρτηριακής πίεσης παραμένουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα σημαίνει ότι ο οργανισμός πάσχει από υψηλή Α.Π. Η αρτηριακή πίεση καταγράφεται με δύο αριθμούς που αντιστοιχούν: α) στη συστολική πίεση (κατά την διάρκεια της συστολής της καρδιάς), β) τη διαστολική πίεση (κατά την διαστολή της καρδιάς). Στις μετρήσεις γράφεται πρώτα η συστολική και μετά η διαστολική πίεση, π.χ. 120/80 και μετράται σε χιλιοστά στήλης υδραργύρου ( mmHg )
Τα φυσιολογικά όρια της αρτηριακής πίεσης κυμαίνονται σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας σε λιγότερο από 130mmHg (χιλιοστά στήλης υδραργύρου) για την συστολική πίεση (η μεγάλη πίεση όπως συνηθίζεται να αποκαλείται) και λιγότερο από 85mmHg για την διαστολική πίεση (η πίεση της καρδιάς ή μικρή πίεση). Επίσης υπάρχει η υψηλή φυσιολογική συστολική πίεση που κυμαίνεται σε τιμές μεταξύ 130-139mmHg και η υψηλή φυσιολογική διαστολική πίεση που κυμαίνεται μεταξύ 85-89mmHg. Τα άτομα που οι πιέσεις τους κυμαίνονται μεταξύ των υψηλών φυσιολογικών τιμών βρίσκονται στην φάση της προϋπέρτασης και έχουν μεγάλη πιθανότητα να εμφανίσουν υπέρταση στο μέλλον.
ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ Α.Π.
Η αρτηριακή υπέρταση διακρίνεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες, την πρωτοπαθή ή ιδιοπαθή και τη δευτεροπαθή. Η αιτία της ιδιοπαθούς αρτηριακής υπέρτασης είναι άγνωστη και το μοναδικό εύρημα είναι η αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Η δευτεροπαθής αρτηριακή υπέρταση οφείλεται στην ύπαρξη κάποιας άλλης πάθησης όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα. Επίσης αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχει συσχέτιση της αρτηριακής υπέρτασης με κληρονομικούς παράγοντες.
| Παθήσεις Νεφρών | Παθήσεις ενδοκρινών αδένων | Παθήσεις κυκλοφορικού συστήματος | Παθήσεις νευρικού συστήματος | Υπέρταση της κύησης | Από φάρμακα ή άλλες ουσίες |
|---|---|---|---|---|---|
| Παθήσεις αγγείων | Φαιοχρωμοκύττωμα | Ανεπάρκεια αορτής | Αυξημένη ενδοκρανιακή πίεση | Προεκλαμψία | Οιστρογόνα |
| Παθήσεις του παρεγχύματος | Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός | Πλήρης κολποκοιλιακός αποκλεισμός | Σύνδρομο Guillain-Barre | Αλατο-γλυκοκορτικοειδή | |
| Σύνδρομο Cushing | Στένωση ισθμού αορτής | Συμπαθητικομιμητικά | |||
| Υπερ- και υποθυρεοειδισμός | Ανοικτός βοτάλειος πόρος | Γλυκόριζα(γλυκάνισο) | |||
| Υπερπαραθυρεοειδισμός |
ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ Η ΥΠΕΡΤΑΣΗ;
Η αυξημένη αρτηριακή πίεση είναι επικίνδυνη γιατί:
• υποβάλλει την καρδιά σε υπερλειτουργία
• κάνει τα αγγεία να χάνουν την ελαστικότητά τους
• αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιακά και άλλα νοσήματα
ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
Παράγοντες κινδύνου μιας ασθένειας είναι οι "καταστάσεις" που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης αυτής της ασθένειας.
Οι παράγοντες που μπορούν να ελεγχθούν - μεταβληθούν είναι:
• Αυξημένη αρτηριακή πίεση (υπέρταση)
• Υπερχοληστεριναιμία (αυξημένη χοληστερίνη)
• Κάπνισμα και κατανάλωση οινοπνεύματος σε μεγαλύτερες ηλικίες
• Σακχαρώδης διαβήτης
• Παχυσαρκία. Το αυξημένο σωματικό βάρος αποτελεί σημαντικό επιβαρυντικό παράγοντα, και μάλιστα υπολογίζεται ότι αύξηση του σωματικού βάρους κατά 10 κιλά προκαλεί αύξηση της διαστολικής αρτηριακής πίεσης κατά 3mmHg. Επίσης η παχυσαρκία συνοδεύεται συχνά από δυσκολίες κατά τη μετακίνηση και καθιστική ζωή, που αποτελεί έναν επιπλέον παράγοντα κινδύνου.
• Έλλειψη σωματικής άσκησης και το είδος της εργασίας. Όσο πιο βαριά είναι η χειρωνακτική εργασία, τόσο ταχύτερα αυξάνεται η αρτηριακή πίεση, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ανάπτυξης αρτηριακής υπέρτασης.
Οι παράγοντες χωρίς τη δυνατότητα μεταβολής είναι:
• Ηλικία ( ? 55 ετών για τους άντρες και ? 65 ετών για τις γυναίκες)
• Οικογενειακό ιστορικό με στεφανιαία νόσο σε ηλικία μικρότερη των 65 ετών για τις γυναίκες και μικρότερη των 55 ετών για τους άντρες.
ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
Τα υπερτασικά άτομα κατά κύριο λόγο δεν εμφανίζουν συμπτώματα, λόγω της βαθμιαίας αύξησης της πίεσης. Η διαπίστωση της ύπαρξης Α.Υ. είναι συνήθως τυχαίο εύρημα από μετρήσεις σε γιατρό ή από άλλο άτομο. Στα αρχικά στάδια της υπέρτασης μπορεί να υπάρξουν συμπτώματα όπως ζάλη, κεφαλαλγία, εμβοές, δυσχέρεια συγκέντρωσης, νευρικότητα, αίσθημα παλμών, και λιποθυμία. Επίσης χαρακτηριστικό σύμπτωμα της βαριάς υπέρτασης είναι η κεφαλαλγία συσφυκτικού τύπου "δίκην κράνους", που εντοπίζεται κυρίως στην ινιακή χώρα, συνοδευόμενη πολλές φορές από ναυτία και εμετό. Σε μεταγενέστερα στάδια η εμφάνιση συμπτωμάτων οφείλεται στην αρτηριοπάθεια που αναπτύσσεται σε διάφορα όργανα στόχους με κύρια, την καρδιά, το κεντρικό νευρικό σύστημα, και τους νεφρούς.
ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ
Η αρτηριακή υπέρταση μπορεί να επιδράσει αρνητικά στα παρακάτω συστήματα του ανθρώπινου σώματος:
• Εγκέφαλος
• Καρδιά
• Οφθαλμοί
• Αρτηρίες
• Νεφροί
ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ
Η υπέρταση είναι η σημαντικότερη αιτία ενός εγκεφαλικού αγγειακού επεισοδίου. Η αυξημένη πίεση μπορεί να επιφέρει τη ρήξη ενός ήδη εξασθενημένου αιμοφόρου αγγείου με τελικό αποτέλεσμα την εσωτερική αιμορραγία του εγκεφάλου. Σοβαρό πλήγμα του εγκεφάλου είναι και η απόφραξη αρτηρίας, στην οποία προϋπήρχε στένωση, από θρόμβο αίματος. Σ' αυτή την περίπτωση έχουμε ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο.
ΚΑΡΔΙΑ
Οι αρτηρίες μεταφέρουν αίμα και οξυγόνο στους μυς της καρδιάς. Αν η καρδιά δεν αιματώνεται-οξυγονώνεται επαρκώς, λόγω στενώσεων ή θρόμβων των αρτηριών, εμφανίζονται τα πρώτα συμπτώματα της γνωστής στηθάγχης. Εξίσου σημαντική διαταραχή είναι και η αδυναμία της καρδιάς να τροφοδοτήσει το υπόλοιπο σώμα με οξυγονωμένο αίμα (καρδιακή ανεπάρκεια).
ΝΕΦΡΟΙ
Οι νεφροί είναι τα φίλτρα του οργανισμού τα οποία απαλλάσσουν το αίμα που κυκλοφορεί στο σώμα, από τα άχρηστα συστατικά του. Η υπέρταση, με την πάροδο του χρόνου, δημιουργεί στενώσεις στα αγγεία των νεφρών. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα το ¨φιλτράρισμα¨ λιγότερης ποσότητας αίματος και την παραμονή των άχρηστων συστατικών του αίματος μέσα στον οργανισμό μας. Όταν δημιουργηθεί αυτή η παθολογική κατάσταση, η θεραπεία είναι η αιμοκάθαρση ή η μεταμόσχευση νεφρών.
ΟΦΘΑΛΜΟΙ
Η υπέρταση επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό και τα αγγεία των οφθαλμών τα οποία μπορεί να αιμορραγήσουν μετά από ρήξη. Η όραση μπορεί να εξασθενήσει, σταδιακά να γίνει θαμπή και το τελικό αποτέλεσμα να είναι η τύφλωση.
ΠΟΙΟΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗ;
Η υπέρταση είναι αρκετά συχνή πάθηση. Οι άνθρωποι οι οποίοι είναι περισσότερο επιρρεπείς να παρουσιάσουν υπέρταση είναι οι ακόλουθοι:
• υπέρβαροι άνθρωποι
• άνθρωποι με ιστορικό υπέρτασης στην οικογένεια
• ήδη υπάρχουσα "προϋπέρταση"
ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ;
Η διάγνωση της υπέρτασης μπορεί να γίνει εύκολα παρακολουθώντας την με τακτικές μετρήσεις. Οι περισσότεροι γιατροί μπορούν να διαγνώσουν την υπέρταση από 2 ή περισσότερες μετρήσεις σε διαφορετικές ημέρες. Συνεχείς μετρήσεις με αποτέλεσμα 140/90 mmHg και άνω θεωρείται υπέρταση.
Κάποιοι άνθρωποι παρουσιάζουν αυξημένη αρτηριακή πίεση μόνο κατά την διάρκεια της επίσκεψής τους στον γιατρό, ενώ στο σπίτι έχουν φυσιολογική πίεση. Αυτή η πάθηση λέγεται "υπέρταση λευκής μπλούζας". Όταν ο γιατρός υποπτευθεί μια τέτοια κατάσταση μπορεί να ζητήσει από τον ασθενή να παρακολουθήσει την αρτηριακή του πίεση στο σπίτι και να καταγράψει τις μετρήσεις ή να υποβληθεί σε 24ωρη καταγραφή της αρτηριακής πίεσης με την ειδική συσκευή.
ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ Α.Π.
Ο εξεταζόμενος πρέπει να κάθεται αναπαυτικά με το βραχίονα σε σταθερό σημείο, περίπου στο ύψος της καρδιάς.Σε περίπτωση που ο βραχίονας κρέμεται τότε οι τιμές θα είναι ελαφρώς αυξημένες(περίπου κατά 8mmHg). Επίσης ο εξεταζόμενος θα πρέπει να προσδιορίσει το χέρι από το οποίο θα μετρά την αρτηριακή του πίεση,το οποίο είναι αυτό με την μεγαλύτερη Α.Π.(αν υπάρχουν διαφορές). Σημαντικό είναι το χέρι που θα γίνει η μέτρηση να είναι γυμνό.Όσον αφορά στην εκτέλεση της μέτρησης θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψιν η στιγμή που ακούγεται ο πρώτος ήχος(εμφάνιση) και ο τελευταίος ήχος(εξαφάνιση) που αντιστοιχούν στη συστολική και στη διαστολική πίεση αντίστοιχα.
Η περιχειρίδα θα πρέπει να τοποθετείται ακριβώς πάνω από την βραχιόνιο αρτηρία. Το κάτω άκρο της θα πρέπει να βρίσκεται σε απόσταση 2,5 εκ. από την καμπτική επιφάνεια του αγκώνα. Επίσης μικρή περιχειρίδα μπορεί να δώσει ψευδώς αυξημένες τιμές.
ΕΙΔΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ
- Μην πίνετε καφέ και μην καπνίσετε, 30 λεπτά πριν από τη μέτρηση.
- Πριν από τη μέτρηση καθίστε, για 5 λεπτά, με τη ράχη στηριγμένη σε κάθισμα και τα πόδια ακουμπισμένα στο πάτωμα. Στηρίξτε το χέρι σας σε ένα τραπέζι περίπου στο ύψος της καρδιάς.
- Φορέστε μπλουζάκι με άνετο ή κοντό μανίκι, έτσι ώστε το χέρι να είναι εκτεθειμένο και χαλαρό κατά τη μέτρηση.
- Κάντε δύο μετρήσεις με διαφορά δύο λεπτών μεταξύ τους και βγάλτε ένα μέσο όρο.
- Ρωτήστε το γιατρό ή το φαρμακοποιό σας για το αποτέλεσμα της μέτρησης.
- Σημειώστε σε χαρτί τα αποτελέσματα της μέτρησης και την ημερομηνία.
ΔΙΑΓΝΩΣΗ
- Γίνονται τρεις διαδοχικές μετρήσεις της Α.Π. σε διάστημα μιας ή δυο εβδομάδων και κάθε μέτρηση περιλαμβάνει τρεις μετρήσεις ανά 5'.
- Μέτρηση της Α.Π. τρεις φορές τη μέρα από τον ίδιο τον εξεταζόμενο ή από οικεία πρόσωπα για μία εβδομάδα.
- Συνεχής 24ωρη καταγραφή της Α.Π.
- Εφόσον υπάρχει Α.Υ. εκτιμούμε τη βαρύτητα απ'τα επίπεδα της συστολικής και της διαστολικής πίεσης.
- Εφόσον είναι δευτεροπαθής η Α.Υ. κάνουμε τον κατάλληλο παρακλινικό έλεγχο(γενική αίματος,βιοχημικές εξετάσεις, γενική ούρων, ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχογράφημα καρδιάς, απλή ακτινογραφία νεφρών(ΝΟΚ) και υπερηχογράφημα νεφρών.
Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΟΛΗΨΗ
Μπορείτε με απλά βήματα και υιοθετώντας ένα υγιεινό τρόπο διαβίωσης να αποτρέψετε την υψηλή αρτηριακή πίεση. Αυτά τα βήματα περιλαμβάνουν:
• διατήρηση του ιδανικού βάρους,
• σωματική δραστηριότητα - άσκηση,
• υγιεινή διατροφή με βάση τα φρούτα, τα λαχανικά, και τα γαλακτοκομικά προϊόντα με χαμηλά λιπαρά,
• επιλέγοντας και παρασκευάζοντας τροφές με χαμηλή περιεκτικότητα σε αλάτι, νάτριο και κεκορεσμένα λίπη.
• Μείωση των αλκοολούχων ποτών.
Σε αυτή την ενότητα θα μάθετε τα πάντα για τον υγιεινό τρόπο διαβίωσης για τον έλεγχο ή την αποτροπή της αυξημένης αρτηριακής πίεσης.
ΥΓΙΕΙΝΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Κλινικές μελέτες έδειξαν ότι ακολουθώντας ένα υγιεινό τρόπο διατροφής μειώνεται ο κίνδυνος εκδήλωσης υπέρτασης και μειώνονται η τιμές της αρτηριακής πίεσης που ήδη είναι αυξημένες.
Μια κλινική μελέτη ( DASH ) η οποία ασχολήθηκε με την επίδραση των θρεπτικών ουσιών των τροφών, συμπέρανε ότι υπήρξε αισθητή μείωση των τιμών της Α.Π. ανάλογα με το είδος τις διατροφής. Οι ασθενείς ακολουθούσαν μια διατροφή με φρούτα, λαχανικά, δημητριακά, ψάρια και άσπρο κρέας αποφεύγοντας τα λίπη, το κόκκινο κρέας και τα γλυκά.
Στη συνέχεια μια δεύτερη μελέτη ( DASH - SODIUM ) μας έδειξε ότι υπήρχε περαιτέρω μείωση στις τιμές της αρτηριακής πίεσης μειώνοντας το νάτριο από τις τροφές, όποιες και αν ήταν αυτές. Η καλύτερη ρύθμιση της υπέρτασης πραγματοποιήθηκε από εκείνους που κατανάλωναν λιγότερη ποσότητα νατρίου την ημέρα (1.500 mg /ημέρα).
Οι παραπάνω μελέτες μας δείχνουν ότι παίζει μεγάλο ρόλο το είδος της διατροφής που θα ακολουθήσουμε, όπως επίσης και η ποσότητα του αλατιού που καταναλώνουμε.
ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΑΛΛΑΓΗ
Είναι εύκολο να υιοθετήσετε ένα υγιεινό τρόπο διατροφής. Ακολουθούν κάποιες βασικές συμβουλές:
• Αν μέχρι τώρα καταναλώνατε ένα έως δύο λαχανικά την ημέρα, προσθέστε ένα ακόμα στο γεύμα και στο δείπνο.
• Αν δεν καταναλώνετε καθόλου φρούτα μέχρι τώρα ή πίνετε μόνο χυμούς στο πρωινό, προσθέστε ένα φρούτο στο γεύμα σας ή μια οποιαδήποτε άλλη στιγμή της ημέρας.
• Χρησιμοποιήστε τη μισή ποσότητα βουτύρου και μαργαρίνης απ' ό,τι συνήθως.
• Καταναλώστε τροφές με χαμηλά λιπαρά
• Αυξήστε σταδιακά την κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων σε τρία την ημέρα. π.χ. μπορείτε να πιείτε γάλα με το γεύμα σας αντί για σόδα, αλκοόλ ή άλλα ζαχαρούχα αναψυκτικά.
Αντιμετωπίστε το κρέας σαν ένα μέρος του γεύματος
- Αγοράστε λιγότερο κρέας. Αν δεν υπάρχει στο ψυγείο σας δεν θα το καταναλώσετε.
- Αν τρώγατε μεγάλες μερίδες κρέατος μέχρι τώρα, προσπαθήστε να τις μειώσετε σταδιακά.
- Υποχρεωτικά δύο ή και περισσότερα γεύματα την εβδομάδα μόνο με φυτικές τροφές, χωρίς καθόλου κρέας.
- Αυξήστε τα γεύματα των λαχανικών και των δημητριακών.
Καταναλώστε φρούτα και φαγητά με χαμηλά λιπαρά
• Τα φρούτα και οι τροφές με χαμηλά λιπαρά προσφέρουν ωραία γεύση και ποικιλία διατροφής.
• Δοκιμάστε τα παρακάτω μεταξύ των κυρίως γευμάτων: γιαούρτι με χαμηλά λιπαρά ή γιαούρτι παγωμένο, γάλα κρύο με μειωμένα λιπαρά, φρούτα, χυμούς.
ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΥΓΙΕΙΝΟΤΕΡΩΝ ΓΕΥΜΑΤΩΝ
Ξεκινήστε από την επιλογή τροφών με χαμηλά κορεσμένα λίπη, χαμηλή περιεκτικότητα σε αλάτι και λίγες θερμίδες.
• Καταναλώστε γάλα με 0% λιπαρά ή με 1% λιπαρά
• Επιλέγετε μόνο τα τυριά που αναγράφουν "λίγα λιπαρά" ή "χωρίς λιπαρά"
• Μην συνοδεύετε τα φρούτα ή τη σαλάτα σας με βούτυρο ή σάλτσες
• Να έχετε ρύζι, φασόλια, δημητριακά και σιτηρά σε κάθε σας γεύμα.
• Επιλέξτε άπαχο και ψαχνό κρέας, ψάρια, κοτόπουλο και γαλοπούλα χωρίς πέτσα
• Όταν υπάρχει η δυνατότητα, επιλέξτε τροφές με λίγο ή χωρίς αλάτι ή ακόμα και αφαιρέστε το αν αυτό είναι εφικτό.
Χρησιμοποιήστε τις παρακάτω συνταγές
• Αναμιγνύετε δύο ασπράδια αυγών (ή ένα ολόκληρο αυγό) με μαργαρίνη ή λάδι και χρησιμοποιήστε το σαν βούτυρο
• Χρησιμοποιείστε μαγιονέζα με χαμηλά λιπαρά
• Καταναλώστε άπαχο γιαούρτι
• Αντικαταστήστε το τυρί που καταναλώνατε μέχρι τώρα με τυρί "διαίτης"
• Χρησιμοποιήστε γάλα με 1% λιπαρά ή αποβουτυρωμένο αντί για πλήρες
• Πάντα στα κρέατα να προτιμάτε φρέσκα πουλερικά, ψάρια και άπαχο κρέας.
ΕΛΑΤΤΩΣΤΕ ΤΟ ΝΑΤΡΙΟ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΑΣ
Το κλειδί για την υγιεινή διατροφή είναι η επιλογή τροφών με χαμηλό αλάτι (νάτριο). Οι περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν μεγαλύτερες ποσότητες αλατιού απ' ό,τι χρειάζονται. Η σύσταση των γιατρών είναι να καταναλώνουμε λιγότερο από 2,4 g νατρίου την ημέρα. Αυτό ισοδυναμεί με 6 g (1 κουταλάκι του γλυκού) επιτραπέζιου αλατιού. Σε αυτά τα 6 g περιλαμβάνεται και το νάτριο που χρησιμοποιήθηκε κατά την παρασκευή του φαγητού αλλά και το επιπλέον που θα προστεθεί μετά.
Σε μερικούς ασθενείς μπορεί να γίνει σύσταση για κατανάλωση μικρότερης ποσότητας νατρίου από αυτή που είπαμε παραπάνω, γιατί όπως έδειξαν πρόσφατες μελέτες, έτσι επιτυγχάνεται μεγαλύτερη μείωση των τιμών της Α.Π.
ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΑΤΙΟΥ ΣΤΟ ΦΑΓΗΤΟ ΣΑΣ
• Αγοράστε φρέσκα, κατεψυγμένα ή κονσερβοποιημένα λαχανικά χωρίς προσθήκη αλατιού
• Προτιμήστε τα φρέσκα πουλερικά, ψάρια και κρέας από τα βιομηχανοποιημένα.
• Προσθέστε στη διατροφή σας σαλάτες εποχής και χορταρικά, μαγειρεμένα ή όχι
• Επιλέξτε φαγητά που σας "βολεύουν", χωρίς αλάτι και αποφεύγετε τα "έτοιμα φαγητά"
• Ξεπλένετε καλά τα κονσερβοποιημένα φαγητά για την μείωση του αλατιού
• Να καταναλώνετε δημητριακά στο πρωινό σας
ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΕΤΕ ΕΞΥΠΝΟΙ ΑΓΟΡΑΣΤΕΣ
• Διαβάστε τις ετικέτες των τροφών, έτσι ώστε να γνωρίζετε καλύτερα τι θα καταναλώσετε
• Αγοράστε φρέσκα, κατεψυγμένα ή κονσερβοποιημένα λαχανικά με την ένδειξη "χωρίς προσθήκη αλατιού"
• Επιλέξτε τροφές η οποίες να αναγράφουν:
• Χωρίς νάτριο
• Χαμηλό νάτριο
• Μειωμένο νάτριο
• Ελαφρή σε νάτριο
• Ανάλατο
ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΓΕΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΛΙΓΟ ΑΛΑΤΙ
• Προσθέστε λίγο αλάτι στο μαγείρεμα και στο τραπέζι. Μειώστε σταδιακά, κάθε μέρα, την ποσότητα αλατιού που χρησιμοποιείτε μέχρι να το μειώσετε στο ελάχιστο
• Χρησιμοποιείστε στο μαγειρική σας συστατικά με χαμηλό αλάτι
• Ξεπλύνετε τις κονσερβοποιημένες τροφές πριν τις καταναλώσετε
• Ελαττώστε τα βιομηχανοποιημένα βοδινά, χοιρινά και πουλερικά
